Interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej
0114-KDIP3-2.4011.676.2019.2.MG
z 10 lutego 2020 r.

 

Mechanizm kojarzenia podobnych interpretacji

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA


Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, z późn. zm.) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 6 grudnia 2019 r. (data wpływu 11 grudnia 2019 r.) uzupełnionym pismem z dnia 5 lutego 2020 r. (data wpływu 5 lutego 2020 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej preferencyjną stawką podatkową – jest prawidłowe.


UZASADNIENIE


W dniu 11 grudnia 2019 r. wpłynął do tutejszego organu ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej preferencyjną stawką podatkową.


We wniosku oraz jego uzupełnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe.


Wnioskodawca od dnia 01 lutego 2011 r. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą zarejestrowaną w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, której przedmiotem jest działalność związana z oprogramowaniem. Wnioskodawca posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczony obowiązek podatkowy w świetle art. 3 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT). Wnioskodawca rozlicza się na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Wnioskodawca w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej świadczy usługi na rzecz kilku podmiotów trzecich, w związku z czym każdorazowo tworzy od zera lub rozwija, ulepsza dane oprogramowanie. Wnioskodawca we wszystkich przypadkach jest członkiem zespołu programistów.


I tak: Od października 2017 r. Wnioskodawca świadczy usługi na rzecz firmy A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. W ramach współpracy z tą Spółką Wnioskodawca przenosi na A. Sp. z o. o. całość autorskich praw majątkowych do utworów - oprogramowania lub jego części powstałych w ramach realizacji usług. Wnioskodawca otrzymuje w zamian za to przeniesienie wynagrodzenie, które objęte jest wynagrodzeniem za świadczenie usług.


W ramach współpracy z tą Spółką Wnioskodawca opracowuje rozwiązanie - oprogramowanie, które współtworzy od zera.


Celem projektu jest stworzenie zupełnie nowego podejścia do zagadnienia przedstawienia badań klinicznych DNA. Jest to odpowiedź na problem związany z niskim poziomem badań klinicznych mający na celu zbudowanie rozwiązania harmonizującego, automatyzującego i integrującego procesy, w których uzyskiwane i integrowane są biomarkery kliniczne. Dzięki rozwiązaniu powstaje możliwość bezpośredniego uzyskiwania danych ze źródeł wewnętrznych jak i zewnętrznych w oparciu o pre-definiowane próbki danych badań. Celem ostatecznym jest zwiększenie w badaniach klinicznych zasady FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable). Jest to rozwiązanie zupełnie nowe i innowacyjne w dziedzinie zarządzania badaniami klinicznymi DNA.


Wnioskodawca prowadzi działalność badawczo-rozwojową, projekt każdorazowo jest poddawany dyskusji, analizom i ostatecznie wybierane jest dane rozwiązanie.


Oprogramowanie jest wytwarzane przez Wnioskodawcę w ramach współpracy z zespołem jednak w ramach prowadzonej bezpośrednio przez niego działalności gospodarczej i jest rezultatem jego własnej, indywidualnej, twórczej działalności intelektualnej, a w konsekwencji, tworzona przez niego część oprogramowania, moduł stanowi utwór podlegający ochronie na podstawie art. 74 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.


Od kwietnia 2019 r. Wnioskodawca świadczy usługi na rzecz K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. Wnioskodawca wykonuje czynności na rzecz tej Spółki w zakresie rozwoju i utrzymania oprogramowania. Usługi są świadczone samodzielnie, Wnioskodawca nie jest związany wytycznymi ze strony Spółki. Wnioskodawca przenosi na Spółkę zawsze z chwilą powstania utworu - programu komputerowego wszystkie autorskie prawa majątkowe do tych utworów, za co otrzymuje wynagrodzenie objęte wynagrodzeniem za świadczenie usług na rzecz Spółki.


W ramach współpracy ze Spółką Wnioskodawca zajmuje się tworzeniem nowych części kodu w języku J. dla zapewnienia integracji (dostosowania się do różnych formatów danych), tworzy zautomatyzowane procesy zarządzania danymi w języku J. na backendzie jak i w oparciu o framework X. oraz modelowaniem procesów z użyciem frameworka Y., budowaniem i zarządzanie identyfikacją użytkowników w tym projekcie.


Oprogramowanie jest zupełnie nowym rozwiązaniem i niezbędna jest duża umiejętność wymyślania nowych sposobów integracji z różnymi klientami projektu. Jest to oprogramowanie mające na celu zapewnienie centralnego systemu wsparcia danych obywateli Danii dla innych systemów i organizacji, z którymi można się integrować. Jest to system o zupełnie nowym podejściu do zarządzania danymi. Wcześniej dane obywateli czy członków organizacji były rozproszone co mogło powodować problemy lub brak wymiany informacji między firmami czy gminami duńskimi. Jest to rozwiązanie nowe na rynku duńskim.

Dzięki temu oprogramowaniu powstaje jeden, zunifikowany system wymiany informacji między wszystkimi jednostkami. Usprawnia to przepływ danych np. o pracownikach, ich roli w organizacji, czy historii zatrudnienia.


Jest to jeden system, który zawiera zawsze dokładnie te same dane o użytkownikach, co zapewnia spójność i poprawność danych w każdej sytuacji.


Wnioskodawca tworzy w/w oprogramowanie będąc członkiem zespołu programistów, w którym każdy jest odpowiedzialny za stworzenie danej, określonej części, modułu oprogramowania. Taki moduł jest jednak tworzony w ramach prowadzonej bezpośrednio przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej i jest rezultatem jego własnej, indywidualnej, twórczej działalności intelektualnej, a w konsekwencji, tworzona przez niego część oprogramowania, moduł stanowi utwór podlegający ochronie na podstawie art. 74 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.


Następnie Wnioskodawca od lutego 2018 r. świadczy usługi programistyczne na rzecz P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. W ramach współpracy z tą Spółką Wnioskodawca każdorazowo przenosi na jej rzecz autorskie prawa majątkowe do wytworzonych przez niego lub z jego udziałem utworów - oprogramowania, za co otrzymuje wynagrodzenie objęte wynagrodzeniem za świadczenie usług.


Wnioskodawca jako członek zespołu programistów samodzielnie tworzy aplikacje w architekturze mikro – serwisowej. Każdy mikro-serwis jest osobnym elementem systemu wysoce wyspecjalizowanym w ramach podejścia jeden serwis, jedna odpowiedzialność. Każdy serwis związany jest z zupełnie innym podejściem do tematu, który trzeba od zera zbadać, zaproponować początkowe lub trwałe rozwiązanie na poziomie architektury a także szczątkowo lub w pełni gotowej aplikacji. Wnioskodawca stale analizuje i testuje czy aplikacje spełniają postawione wymagania.


Tworzone oprogramowanie jest rozwiązaniem nowoczesnym i korzystającym z coraz bardziej popularnej koncepcji wizualizacji danych na mapach. Polega na powiązaniu jakichkolwiek danych z danymi przestrzennymi i na ich podstawie przetwarzaniu dla celów wizualizacji. Jest to rozwiązanie, które działa w obszarze o potężnym potencjale, gdyż zarządzanie danymi wizualnymi pozwala na znaczące usprawnienie podejmowania decyzji przez klientów. Dane można filtrować, grupować, nakładać warstwy jednych informacji na inne.


Oprogramowanie jest innowacyjne i podlega stałym badaniom co powoduje jego rozwój w zakresie podejścia do przetwarzania czy wizualizacji danych z perspektyw do tej pory nie branych pod uwagę. Tworzone przez Wnioskodawcę aplikacje składają się na opisane oprogramowanie. Są tworzone przez niego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i są wyrazem jego własnej i twórczej działalności intelektualnej. Aplikacje te stanowią również utwory podlegające ochronie w myśl przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych.


Od października 2019 r. Wnioskodawca świadczy też usługi programistyczne na rzecz F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. Wnioskodawca każdorazowo przekazuje Spółce autorskie prawa majątkowe do zrealizowanego przedmiotu zamówienia - oprogramowania komputerowego. Wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie z tytułu przekazania majątkowych praw autorskich, które zawarte jest w wynagrodzeniu objętym umową o świadczenie usług zawartą między tymi stronami.


Tworzone przez Wnioskodawcę oprogramowanie ma na celu dostarczenie polskiego publicznego systemu T. jako usługi mogącej być wykorzystaną przez różne inne aplikacje zewnętrzne.


Rolą Wnioskodawcy jest zbudowanie od zera nowoczesnego rozwiązania wykorzystującego i rozwijającego przedmiotowy system. Przedmiotowy system było już tworzony przed kilkoma laty, jednak ze względu na zmieniające się warunki, postęp techniczny konieczne było stworzenie zupełnie nowej aplikacji. Wnioskodawca zajmuje się analizą istniejącego rozwiązania i budowaniem nowej aplikacji w oparciu o najnowsze technologie, która będzie mogła być mocno zautomatyzowana, szczególnie jeżeli chodzi o możliwość konfiguracji oraz instalacji w tzw. chmurze. Tworzona aplikacja również jest rezultatem twórczej działalności Wnioskodawcy i jako tak powstały utwór korzysta z ochrony przewidzianej przepisami ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.


W lipcu 2019 r. Wnioskodawca podjął też współpracę z T. Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (…). W ramach świadczonych usług Wnioskodawca m.in. wykonywał prace projektowe, stworzył w całości nowe i innowacyjne oprogramowanie. Wnioskodawca przeniósł na rzecz tej Spółki całość autorskich praw majątkowych do powstałego utworu-oprogramowania, za co uzyskał wynagrodzenie które zostało uwzględnione w wynagrodzeniu za świadczenie usług na rzecz Spółki.


Projekt dotyczył stworzenia nowatorskiego rozwiązania dla jednej z dużych francuskich sieci handlowych.


Wnioskodawca stworzył oprogramowanie obsługujące przyjmowanie, wydawanie i obsługę serwisową automatów (a la paczkomaty) z zamówieniami spożywczymi online. Oprogramowanie wymagało od Wnioskodawcy zgłębienia informacji na temat obsługi zamków i przeanalizowania obsługi zdarzeń błędów przez użytkownika. Do tej pory takiego rozwiązania nie było jeszcze na rynku, więc miało być ono wdrożone eksperymentalnie w jednej lokacji w Paryżu. Wnioskodawca zajmował się głównie stworzeniem całości oprogramowania do obsługi robolodówki od zera, analizą wymagań, zaplanowaniem i wdrożeniem architektury rozwiązania oraz integracją z częścią zamówień online.


W czerwcu 2018 r. Wnioskodawca nawiązał również współpracę z M. Spółką Akcyjną z siedzibą w W. Wnioskodawca świadczył na rzecz tej Spółki usługi programistyczne. Wnioskodawca każdorazowo przenosił na rzecz Spółki autorskie prawa majątkowe do pozostałych utworów - oprogramowań. Wnioskodawca otrzymywał wynagrodzenie za przeniesienie autorskich praw majątkowych w ramach wynagrodzenia ustalonego w umowie o świadczenie usług zawartej pomiędzy Stronami.


Wnioskodawca był członkiem zespołu programistów. Zadaniem zespołu było zintegrowanie kilku aplikacji nowo przejętych firm z systemem SAP na rzecz klienta. Aplikacje przejętych firm były bowiem oparte o różnorakie technologie, więc nie było możliwości bezpośredniej integracji z systemem SAP. Aby to zrobić trzeba było stworzyć zupełnie nową rodzinę aplikacji od zera, które umożliwiałyby integrowanie się z przejętymi serwisami zewnętrznymi o protokoły wymiany informacji.


Wnioskodawca tworzył od zera szkielety aplikacji integrujących i standaryzował format wymiany informacji z systemami zewnętrznymi, budował interfejsy na częściach zewnętrznych i wewnętrznych, zajmował się też transformacją danych w jedną i drugą stronę, testowaniem rozwiązań z klientami.


Tworzenie aplikacji integrujących było jednak wynikiem indywidualnej i samodzielnej pracy Wnioskodawcy.


Tworzone aplikacje jako część oprogramowania, nad którym pracował zespół stanowi utwór w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych podlegający ochronie.


Wnioskodawca tworzy oprogramowanie w oparciu o zdobytą wiedzę, szkolenia, konferencje, internetowe serwisy branżowe związane z programowaniem i rozwojem oprogramowania Wnioskodawca programuje głównie w języku Java, a dodatkowo także w językach J. (fronted) oraz P. (backend).


Przy tworzonych oprogramowaniach lub ich częściach Wnioskodawca każdorazowo stosuje najnowsze standardy i trendy w dziedzinie programowania.


Mając na uwadze powyższe wskazać trzeba, iż Wnioskodawca w ramach swojej działalności wytwarza i ulepsza oprogramowanie dla zleceniodawców bezpośrednio przez działalność o charakterze twórczym, prowadzoną w sposób systematyczny tj. metodyczny i uporządkowany, stale poszerzając zasoby swojej wiedzy bądź też bazując na wiedzy dotychczasowej do tworzenia nowych zastosowań.


Wnioskodawca w ramach prowadzonej działalności nabywa, łączy, kształtuje i wykorzystuje dostępną aktualnie wiedzę i umiejętności, w tym między innymi z zakresu narzędzi informatycznych i oprogramowania, w celu tworzenia nowych zastosowań (nowych lub ulepszonych produktów, procesów lub usług). Efekty samodzielnej działalności Wnioskodawcy lub w ramach zespołu programistów są rozwiązaniami niewystępującymi dotychczas w praktyce gospodarczej lub są na tyle innowacyjne, że w znacznym stopniu odróżniają się od rozwiązań już funkcjonujących.


Wnioskodawca stale poszerza zasoby swojej wiedzy w ramach swojej działalności i wykorzystuje ją do tworzenia oprogramowania. Swoją wiedzę Wnioskodawca pozyskuje biorąc udział w szkoleniach, czytając literaturę naukową z dziedziny programowania oraz artykuły branżowe w Internecie.


Ponieważ, jak wskazano powyżej, Wnioskodawca przenosi na podmioty trzecie w ramach zawartych z nimi umów całość autorskich praw majątkowych do wytwarzanego w omówiony sposób oprogramowania lub jego części Wnioskodawca osiąga więc dochody ze sprzedaży kwalifikowanego prawa własności intelektualnej.

W związku z obowiązującymi od 1 stycznia 2019 r. regulacjami IP Box, Wnioskodawca chciałby skorzystać z przepisów art. 30ca i art. 30cb ustawy o PIT, które umożliwiają zastosowanie 5% stawki opodatkowania odnośnie do dochodu z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, tj. autorskiego prawa do programu komputerowego (art. 30ca ust. 1 i ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT).

W konsekwencji, Wnioskodawca zamierza w zeznaniu rocznym za rok 2019 rozliczyć dochód uzyskany z autorskiego prawa do programu komputerowego w ramach opisanej współpracy ze zleceniodawca z uwzględnieniem stawki podatku dochodowego wynoszącej 5%.


Jednocześnie Wnioskodawca oświadcza, że w przypadku skorzystania z ulgi IP BOX Wnioskodawca przedstawi odrębną od podatkowej księgi przychodów i rozchodów, zgodną z wymogami art. 30cb ustawy o PIT ewidencję, pozwalającą na ustalenie przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodu (straty) przypadających na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej oraz na wyodrębnienie kosztów, o których mowa w art. 30ca ust. 4 ustawy o PIT przypadających na każde wyżej wymienione prawo i zapewniającą określenie kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, a także na monitorowanie i śledzenie efektów prac badawczo-rozwojowych, obejmującą wydatki od początku realizacji działalności badawczo-rozwojowej zmierzającej do wytworzenia, rozwinięcia lub ulepszenia kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, do końca danego miesiąca kalendarzowego, poprzez narastające ujęcie wydatków w odniesieniu do poszczególnych zadań.


Do składania wniosków o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w tym zakresie zachęca podatników Ministerstwo Finansów w pkt 75. "Objaśnień podatkowych z dnia 15 lipca 2019 r. dotyczących preferencyjnego opodatkowania dochodów wytwarzanych przez prawa własności intelektualnej - IP Box”. Ze względu bowiem na dynamikę zmian w budowie i funkcjonowaniu programów komputerowych, a także ze względu na brak wykształconej praktyki stosowania przepisów o IP Box w tej materii, ogólne objaśnienia podatkowe nie stanowią adekwatnej instytucji prawnej zapewniającej ochronę prawnopodatkową dla Wnioskodawcy.


Pismem z dnia 5 lutego 2020 r. (data wpływu 5 lutego 2020 r.) Wnioskodawca dokonał uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie, że:

  • Prawa do tworzonych przez Wnioskodawcę oprogramowań podlegają ochronie prawnej z art. 74 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
  • W przypadku gdy Wnioskodawca rozwija/ulepsza dane oprogramowanie, w wyniku podjętych przez niego czynności powstają nowe kody, algorytmy w języku oprogramowania, powstaje nowe prawo własności intelektualnej, podlegające ochronie na podstawie art. 74 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
  • W przypadku gdy Wnioskodawca rozwija/ulepsza oprogramowanie, podejmowane przez niego czynności zmierzają do poprawy użyteczności albo funkcjonalności tego oprogramowania.


Wnioskodawca zaznacza ponadto, że przedmiotowe odpowiedzi dotyczą usług świadczonych na rzecz wszystkich kontrahentów, z którymi współpracuje Wnioskodawca, a wymienionymi we wniosku.


Pismem z dnia 10 lutego 2020 r. (data wpływu 10 lutego 2020 r.) Wnioskodawca po raz kolejny doprecyzował opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego poprzez wskazanie, że wniosek dotyczy zaistniałego stanu faktycznego, rozliczenia za rok 2019 i zdarzenia przyszłego rozliczeń za kolejne lata. Jednocześnie Wnioskodawca informuje, iż uzupełniono dodatkową opłatę od wniosku. Wnioskodawca prowadzi odrębną ewidencję i jest ona prowadzona od początku działalności badawczo - rozwojowej zmierzającej do wytworzenia, rozwinięcia lub ulepszenia kwalifikowanego IP, a także pozwala na ustalenie przychodów, kosztów uzyskania przychodów i poniesionej straty przypadającej na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej oraz wyodrębnienie kosztów, o których mowa w powołanym artykule 30ca ust. 4 ustawy o PIT przypadających na w/w prawa w sposób zapewniający określenie kwalifikowanego dochodu. Jednocześnie Wnioskodawca zaznacza, iż zamierza kontynuować współpracę na takich samych zasadach z opisanymi we wniosku podmiotami w latach kolejnych.


W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku).


Czy w opisanym zdarzeniu (po uzupełnieniu wniosku) wnioskodawca będzie mógł użyć przy rozliczeniu 2019 r. i w latach kolejnych, przy kolejnych rozliczeniach rocznych, stawki 5% od dochodu uzyskiwanego z tytułu przenoszenia autorskich praw majątkowych do oprogramowania tworzonego i rozwijanego przez Wnioskodawcę na skutek współpracy z podmiotami opisanymi we wniosku?

Zdaniem Wnioskodawcy, spełnia on wszystkie wymagania ustawowe dotyczące możliwości skorzystania z preferencyjnej stawki opodatkowania w wysokości 5% od dochodu osiągniętego z kwalifikowanych praw własności intelektualnej.


Zgodnie z art. 30ca ust. 1 ustawy o PIT, podatek od osiągniętego przez podatnika w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej wynosi 5% podstawy opodatkowania. Z kolei zgodnie z art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy, kwalifikowanym prawem własności intelektualnej jest między innymi autorskie prawo do programu komputerowego - podlegające ochronie prawnej na podstawie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, którego przedmiot ochrony został wytworzony, rozwinięty lub ulepszony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej. Działalność badawczo-rozwojowa została zdefiniowana w art. 5a pkt 38 ustawy o PIT i oznacza działalność twórczą obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. Z kolei badania naukowe (badania podstawowe i badania aplikacyjne) oraz prace rozwojowe winny być zgodnie z art. 5a pkt 39 i 40 ustawy o PIT rozumiane zgodnie z art. 4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.


W myśl tych przepisów:

  • Badania naukowe są działalnością obejmującą:
    1. badania podstawowe rozumiane jako prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne;
    2. badania aplikacyjne rozumiane jako prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń.
  • Prace rozwojowe są działalnością obejmującą nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń.

Zdaniem Wnioskodawcy, prowadzi on działalność badawczo-rozwojową, tj. prace rozwojowe o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 5a pkt 38 w zw. z art. 30ca ust. 2 akt 8 ustawy o PIT.


Po pierwsze, prace prowadzone przez Wnioskodawcę polegające na tworzeniu, dalszym rozwijaniu i ulepszaniu oprogramowania mają twórczy charakter, ponieważ służą tworzeniu nowych i oryginalnych rozwiązań, a inwencja i zaprojektowanie tych rozwiązań leży między innymi po stronie Wnioskodawcy. Oprogramowanie tworzone przez Wnioskodawcę razem z zespołem programistów stanowi oryginalny wytwór jego twórczej pracy oraz przedmiot ochrony prawa autorskiego.


Po drugie, prace wykonywane przez Wnioskodawcę obejmują wykorzystywanie wiedzy i umiejętności w zakresie narzędzi informatycznych i oprogramowania, do projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług.


Po trzecie, prace nad oprogramowaniem mają charakter systematyczny (metodyczny, zaplanowany i uporządkowany), z nastawieniem na rozwój i ulepszanie oprogramowania w przyszłości.


Wnioskodawca przenosi na zleceniodawców całość majątkowych praw autorskich do oprogramowania/wytwarzanego w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności badawczo-rozwojowej i otrzymuje wynagrodzenie z tego tytułu, a zatem - w ocenie Wnioskodawcy - osiąga kwalifikowane dochody z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, tj. dochody ze sprzedaży kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, o których mowa w art. 30ca ust. 7 pkt 2 ustawy o PIT.


W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.


Przedsiębiorcy osiągający dochody generowane przez prawa własności intelektualnej od dnia 1 stycznia 2019 r. mogą korzystać z preferencyjnej stawki w podatku dochodowym. Na podstawie art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 2193), w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych dodano art. 30ca i art. 30cb. Ustawa ta wprowadziła do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych korzystne rozwiązanie podatkowe dla przedsiębiorców, którzy uzyskują dochody z komercjalizacji wytworzonych lub rozwiniętych przez nich praw własności intelektualnej, (tzw. IP BOX, Innovation Box).


W uzasadnieniu do projektu powyższej ustawy, wskazano, że proponowane w projekcie ustawy rozwiązanie polega na preferencyjnym opodatkowaniu 5% stawką podatkową dochodów uzyskiwanych przez podatnika z praw własności intelektualnej, których podatnik jest właścicielem, współwłaścicielem, użytkownikiem lub posiada prawa do korzystania z nich na podstawie umowy licencyjnej i, które są chronione na podstawie obowiązującego prawa krajowego lub międzynarodowego przez m.in. patent, dodatkowe prawo ochronne na wzór użytkowy czy prawo z rejestracji wzoru przemysłowego, zwane dalej „kwalifikowanymi prawami własności intelektualnej”.


(...) Dochodem kwalifikującym się do ulgi Innovation Box jest dochód uzyskany z tytułu należności/opłat licencyjnych lub innych należności związanych z wykorzystywaniem kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, dochód ze sprzedaży kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, jak również, co istotne, dochód z tego aktywa uwzględniony w cenie sprzedaży lub usługi określany na zasadzie ceny rynkowej.


Warunkiem koniecznym dla skorzystania z projektowanej preferencji jest wymóg prowadzenia przez podatnika działalności badawczo-rozwojowej bezpośrednio związanej z wytworzeniem, komercjalizacją, rozwojem lub ulepszeniem kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, co stanowi wyraz realizacji zasady nexus.


(…) Podatnik, który będzie chciał skorzystać z projektowanej preferencji będzie zobowiązany prowadzić szczegółową ewidencję rachunkową w sposób umożliwiający obliczenie podstawy opodatkowania, w tym powiązanie ponoszonych kosztów prac badawczo-rozwojowych z osiąganymi dochodami z praw IP powstałymi w wyniku przeprowadzenia tych prac.

Zgodnie z art. 30ca ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1387, z późn. zm.), podatek od osiągniętego przez podatnika w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej wynosi 5% podstawy opodatkowania.


W myśl art. 30ca ust. 2 ww. ustawy kwalifikowanymi prawami własności intelektualnej są:

  1. patent,
  2. prawo ochronne na wzór użytkowy,
  3. prawo z rejestracji wzoru przemysłowego,
  4. prawo z rejestracji topografii układu scalonego,
  5. dodatkowe prawo ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub produkt ochrony roślin,
  6. prawo z rejestracji produktu leczniczego i produktu leczniczego weterynaryjnego dopuszczonych do obrotu,
  7. wyłączne prawo, o którym mowa w ustawie z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz. U. z 2018 r. poz. 432),
  8. autorskie prawo do programu komputerowego

- podlegające ochronie prawnej na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, oraz innych umów międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska, których przedmiot ochrony został wytworzony, rozwinięty lub ulepszony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej.

Podstawę opodatkowania stanowi suma kwalifikowanych dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej osiągniętych w roku podatkowym (art. 30ca ust. 3 ww. ustawy).


Zgodnie natomiast z art. 30ca ust. 7 cytowanej ustawy, dochodem (stratą) z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej jest obliczony zgodnie z art. 9 ust. 2 dochód (strata) z pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie, w jakim został osiągnięty:

  1. z opłat lub należności wynikających z umowy licencyjnej, która dotyczy kwalifikowanego prawa własności intelektualnej;
  2. ze sprzedaży kwalifikowanego prawa własności intelektualnej;
  3. z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej uwzględnionego w cenie sprzedaży produktu lub usługi;
  4. z odszkodowania za naruszenie praw wynikających z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, jeżeli zostało uzyskane w postępowaniu spornym, w tym postępowaniu sądowym albo arbitrażu.

Stosownie do art. 30ca ust. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przepisy ust. 1-13 stosuje się odpowiednio do dochodów z licencji do korzystania z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej przysługującej podatnikowi na podstawie umowy, w której zastrzeżono wyłączność korzystania przez podatnika z tego prawa, pod warunkiem uprzedniego prowadzenia przez podatnika prac badawczo - rozwojowych, których efektem jest kwalifikowane prawo własności intelektualnej, na które udzielono tej licencji.


Powyższy przepis stanowi, że jednym z warunków do skorzystania z preferencji IP BOX jest posiadanie licencji do skorzystania z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej przysługującej podatnikowi na podstawie umowy, w której zastrzeżono wyłączność korzystania przez podatnika z tego prawa (tzw. licencja wyłączna).


Na podstawie art. 30cb ust. 1 ww. ustawy, podatnicy podlegający opodatkowaniu na podstawie art. 30ca są obowiązani:

  1. wyodrębnić każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej w prowadzonych księgach rachunkowych;
  2. prowadzić księgi rachunkowe w sposób zapewniający ustalenie przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodu (straty), przypadających na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej;
  3. wyodrębnić koszty, o których mowa w art. 30ca ust. 4, przypadające na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej, w sposób zapewniający określenie kwalifikowanego dochodu;
  4. dokonywać zapisów w prowadzonych księgach rachunkowych w sposób zapewniający ustalenie łącznego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej - w przypadku gdy podatnik wykorzystuje więcej niż jedno kwalifikowane prawo własności intelektualnej, a w prowadzonych księgach rachunkowych nie jest możliwe spełnienie warunków, o których mowa w pkt 2 i 3;
  5. dokonywać zapisów w prowadzonych księgach rachunkowych w sposób zapewniający ustalenie dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej w odniesieniu do tego produktu lub tej usługi albo do tych produktów lub tych usług - w przypadku gdy podatnik wykorzystuje jedno kwalifikowane prawo własności intelektualnej lub większą liczbę tych praw w produkcie lub usłudze albo w produktach lub usługach, a w prowadzonych księgach rachunkowych nie jest możliwe spełnienie warunków, o których mowa w pkt 2-4.

Podatnicy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów wykazują informacje, o których mowa w ust. 1, w odrębnej ewidencji (art. 30cb ust. 2 ww. ustawy).


Według art. 30cb ust. 3 ww. ustawy, w przypadku gdy na podstawie ksiąg rachunkowych lub ewidencji, o której mowa w ust. 2, nie jest możliwe ustalenie dochodu (straty) z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, podatnik jest obowiązany do zapłaty podatku zgodnie z art. 27 lub art. 30c.


Jak wynika z powyższych regulacji podatnicy, którzy opodatkowują dochody z kwalifikowanych IP stawką 5%, mają obowiązek prowadzenia wyodrębnionej ewidencji dla wszystkich operacji finansowych związanych z uzyskiwaniem tych dochodów. Przepisy o IP Box nie narzucają podatnikom konkretnej formy ewidencjonowania zdarzeń na cele stosowania preferencji IP Box. Jednak dla celów obliczenia dochodu z kwalifikowanego IP istotne jest, by ewidencja ta była prowadzona w sposób należyty tak, aby móc w rocznym zeznaniu podatkowym wykazać łączną sumę przychodów, kosztów podatkowych, dochodów, strat, dochodów podlegających opodatkowaniu stawką 5% oraz dochodu, który nie będzie podlegał preferencyjnemu opodatkowaniu.


W przypadku podatników, którzy nie prowadzą ksiąg rachunkowych wymóg zapewnienia wyodrębnionej ewidencji dla projektu dotyczącego kwalifikowanego IP może być spełniony poprzez sporządzanie techniką komputerową w postaci arkusza kalkulacyjnego kumulatywnego, comiesięcznego zestawienia dokumentów, które potwierdzają poniesione wydatki dotyczące projektu kwalifikowanego IP na koniec danego miesiąca. Zestawienie kumulatywne obejmuje wydatki od początku realizacji działalności badawczo-rozwojowej, która zmierza do wytworzenia, rozwinięcia lub ulepszenia kwalifikowanego IP do końca danego miesiąca kalendarzowego.


Wątpliwości Wnioskodawcy budzi kwestia możliwości skorzystania z preferencyjnej stawki podatku w wysokości 5% od dochodu osiągniętego z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, tj. autorskiego prawa do programu komputerowego.


Odnosząc powyżej przedstawione zdarzenie przyszłe do zanalizowanych przepisów prawa stwierdzić należy, że autorskie prawo do programu komputerowego gwarantowane jest na mocy art. 74 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1191, z późn. zm.).


Zgodnie z art. 74 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ochrona przyznana programowi komputerowemu obejmuje wszystkie formy jego wyrażenia. Idee i zasady będące podstawą jakiegokolwiek elementu programu komputerowego, nie podlegają ochronie.


W celu poprawnego zastosowania preferencji IP Box wobec autorskiego prawa do programu komputerowego należy nadać mu znaczenia funkcjonalne, celowościowe i rozszerzające, w zgodzie z najbardziej istotnym międzynarodowym kontekstem przepisów o IP Box, czyli Raportem OECD BEPS Plan Działania nr 5. Zgodnie z akapitem 34 tego Raportu, copyrighted software, nie tylko program komputerowy chroniony prawem autorskim, ale szerzej oprogramowanie chronione prawem autorskim, może zawierać się w katalogu kwalifikowanych IP jako aktywo funkcjonalnie ekwiwalentne do patentu. OECD wskazuje, że oprogramowanie chronione prawem autorskim dzieli podstawowe cechy patentów, ponieważ jest nowatorskie, nieoczywiste i użyteczne, a zatem zasadniczo wynika z prowadzenia innowacyjnej działalności badawczo-rozwojowej, której prowadzenie powinny stymulować przepisy o IP Box. OECD stwierdza także, że nie wszystkie jurysdykcje zapewniają ochronę patentową oprogramowania i dlatego wielu podatników, którzy wytwarzają oprogramowanie, musi posiadać prawa autorskie, zamiast polegać na ochronie patentowej. Włączenie oprogramowania chronionego prawem autorskim do definicji funkcjonalnie równoważnych kwalifikowanych IP zapewnia również, że różne traktowanie oprogramowania na mocy prawa patentowego różnych jurysdykcji nie ma wpływu na to, czy dochody z oprogramowania mogą korzystać z różnych regulacji IP Box.


W związku z tym, że w Polsce oprogramowanie - definiowane jako ogół informacji w postaci zestawu instrukcji, zaimplementowanych interfejsów i zintegrowanych danych przeznaczonych dla komputera do realizacji wyznaczonych celów - podlega ochronie jak utwór literacki z art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, oprogramowanie może być, zgodnie z wykładnią celowościową i kontekstualną (ww. Raport OECD), uznane za kwalifikowane IP w świetle rozszerzającej wykładni art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy, jeśli jego wytworzenie, rozszerzenie lub ulepszenie jest wynikiem prac badawczo-rozwojowych.


Mając powyższe na uwadze, dochód z odpłatnego zbycia kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, tj. autorskiego prawa do programu komputerowego, które stanowi utwór prawnie chroniony i zostało wytworzone w ramach prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, kwalifikuje się do dochodów z kwalifikowanego IP w rozumieniu art. 30ca ust. 7 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.


Tym samym w sytuacji, gdy Wnioskodawca wytwarza oprogramowanie stanowiące utwór podlegający ochronie prawnej z art. 74 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych i przenosi na Spółki całość autorskich praw majątkowych do wytworzonych przez siebie programów komputerowych, za co otrzymuje wynagrodzenie, będzie uprawniony do skorzystania z preferencyjnego opodatkowania dochodu z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej według stawki 5%.


Natomiast w przypadku, gdy Wnioskodawca najpierw wytworzy oprogramowanie komputerowe, następnie sprzeda prawa autorskie na rzecz Spółki, która w następnej kolejności udostępni to oprogramowanie komputerowe Wnioskodawcy w celu jego rozwinięcia lub ulepszenia lub Wnioskodawca będzie dokonywał ww. modyfikacji oprogramowania na zlecenie Spółki (wytworzonego przez innego programistę), to dojdzie do ulepszenia „przedmiotu cudzej własności”, ponieważ Wnioskodawca przed rozwinięciem wyzbywa się prawa własności do oprogramowania, które sam wytworzył lub dokona ww. modyfikacji oprogramowania, którego uprzednio nie wytworzył.


Należy w tym miejscu zauważyć, że podatnik musi przyczynić się twórczo do powstania kwalifikowanego IP, tj. przez wytworzenie, rozwinięcie, lub ulepszenie kwalifikowanego IP. To oznacza, że podatnik, który nabył np. autorskie prawo do programu komputerowego (lub inne kwalifikowane IP), ale nie rozwinął lub nie ulepszył nabytego kwalifikowanego IP, nie będzie mógł skorzystać z preferencyjnego 5% opodatkowania zgodnie z przepisami o IP Box.


Rozwinięcie lub ulepszenie przedmiotu ochrony oznacza w szczególności rozbudowanie, poszerzenie zakresu funkcjonalnego albo użyteczności już istniejącego kwalifikowanego IP, niezależnie od tego, czy podatnik uzyskał dodatkową ochronę na to rozwinięcie lub ulepszenie. Decydującym determinantem jest tutaj aspekt faktyczny rozumiany jako rozwinięcie lub ulepszenie istniejącego kwalifikowanego IP w dowolnej postaci, o ile działania te prowadzą do poprawy użyteczności albo funkcjonalności już istniejącego kwalifikowanego IP.


Skoro podatnik ulepsza lub rozwija kwalifikowane IP, którego własności nie posiada, to nie może go zbyć. Zbywa on co najwyżej efekty swoich prac badawczo-rozwojowych związanych z ulepszeniem „cudzego” IP. Gdyby zbywał IP, to oznaczałoby, że wytworzył nowe IP, a nie ulepszył już istniejące. Innymi słowy, własność ulepszenia bez własności kwalifikowanego IP nie daje prawa do skorzystania z preferencji, ponieważ trudno przyjąć, że podatnik, który ulepszył na przykład autorskie prawa do IP może zbyć czy udzielić licencji na program komputerowy skoro nie jest właścicielem „całego IP” (programu komputerowego), tylko jest właścicielem efektów prac związanych z jego ulepszeniem.


Z informacji przedstawionych w zdarzeniu przyszłym i w nadesłanym uzupełnieniu wynika jednak, że w wyniku podjętych przez Wnioskodawcę czynności w ramach ulepszenia, rozwoju oprogramowań zawsze powstaje odrębny utwór (tj. nowe kwalifikowane prawo własności intelektualnej w postaci nowego autorskiego prawa do programu komputerowego) podlegający ochronie na podstawie art. 74 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Innymi słowy każde ulepszenie, rozwój oprogramowań kreuje nowy utwór (nowe kwalifikowane prawo własności intelektualnej) chroniony ustawowo, do którego Wnioskodawca traci prawa własności, z chwilą przeniesienia ich na spółkę.


Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy więc stwierdzić, że uzyskany przez Wnioskodawcę dochód z tytułu odpłatnego przeniesienia na Spółki praw autorskich do wytwarzanego oraz rozwijanego oprogramowania kwalifikuje się do dochodów z kwalifikowanego IP w rozumieniu art. 30ca ust. 7 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. To oznacza, że Wnioskodawca uprawniony jest do zastosowania 5% stawki podatku do osiągniętego dochodu za 2019 r. ze sprzedaży kwalifikowanego prawa własności intelektualnej i za lata kolejne, o ile nie ulegnie zmianie stan faktyczny oraz przepisy prawa regulujące preferencyjne opodatkowanie dochodów uzyskiwanych z praw własności intelektualnej.


Stanowisko Wnioskodawcy jest prawidłowe.


Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego) podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.


Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.


Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

  1. z zastosowaniem art. 119a;
  2. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
  3. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych (art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej).


Powyższe unormowania należy odczytywać łącznie z przepisami art. 33 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2193), wprowadzającymi regulacje intertemporalne.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm.). Skargę wnosi się w dwóch egzemplarzach (art. 47 § 1 ww. ustawy) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała lub drogą elektroniczną na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 54 § 1a ww. ustawy), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy). W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się (art. 47 § 3 ww. ustawy).

Jednocześnie, zgodnie art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.


doradcapodatkowy.com gdy potrzebujesz własnej indywidualnej interpretacji podatkowej.

Mechanizm kojarzenia podobnych interpretacji
Dołącz do zarejestrowanych użytkowników i korzystaj wygodnie z epodatnik.pl.   Rejestracja jest prosta, szybka i bezpłatna.

Reklama

Przejrzyj zasięgi serwisu epodatnik.pl od dnia jego uruchomienia. Zobacz profil przeciętnego użytkownika serwisu. Sprawdź szczegółowe dane naszej bazy mailingowej. Poznaj dostępne formy reklamy: display, mailing, artykuły sponsorowane, patronaty, reklama w aktywnych formularzach excel.

czytaj

O nas

epodatnik.pl to źródło aktualnej i rzetelnej informacji podatkowej. epodatnik.pl to jednak przede wszystkim źródło niezależne. Niezależne w poglądach od aparatu skarbowego, od wymiaru sprawiedliwości, od inwestorów kapitałowych, od prasowego mainstreamu.

czytaj

Regulamin

Publikacje mają charakter informacyjny. Wydawca dołoży starań, aby informacje prezentowane w serwisie były rzetelne i aktualne. Treści prezentowane w serwisie stanowią wyraz przekonań autorów publikacji, a nie źródło prawa czy urzędowo obowiązujących jego interpretacji.

czytaj